زاگرس 3
2-1-1- گسل معکوس اصلى زاگرس (MZRF)
گسل اصلي زاگرس با امتداد شمال باختري – جنوب خاوري(N130E) از مريوان (مرزغربي ايران با عراق) تا شمال بندرعباس به طول 1350 کيلومتر امتداد دارد. اين گسل در ناحية مريوان وارد خاک عراق ميشود و مجددا در ناحيه سردشت وارد ايران شده و از آنجا وارد خاک ترکيه مىشود.
راستاي گسل زاگرس از مرز ترکيه تا خاور حاجي آباد بندرعباس، شمال باختري – جنوب خاوري (N130E) است ولي در اين پهنه پيچش مي يابد. از اين مکان به سمت جنوب، گسل زاگرس با درازاي 250 کيلومتر داراي روند شمال باختري – جنوب خاوري (N170E) است. اين بخش از گسل زاگرس به نامهاى خط عمان، گسل زندان و يا گسلة ميناب نيز ناميده مي شود. ساز و کار گسل زاگرس راندگي- فشاري است. شيب گسل در بخش با راستاي N130E، به سمت شمال خاوري (رانده شدن ايران مرکزي بر روي زاگرس) و در بخش N170E به سمت خاور شمال خاوري (رانده شدن مکران بر روي زاگرس) است. (آقانباتي، 1383(
گسل اصلي زاگرس مشخص کننده مرز تصادم قارهاي حاشيه فعال ايران مرکزي (در شمال خاوري) و حاشيه قاره اي آفرو – عربي (کمربند چين خورده – رانده زاگرس) مي باشد (شکل 12).
نخستين بار ريچـاردسون و ليس از آن به عنـوان زون راندگـى نام برده اند و گانسر (1960) آن را خط راندگى اصلىMain thrust line) ) مي نامد. فالکون (1976) از آن به عنوان راندگي زاگرس ياد مي کند.
بربريان (c1976)، از آن رو که اين گسل از قطعات مختلف با شيب متفاوت تشکيل شده است، آن را گسل معکوس اصلي زاگرس ناميده است (Main Zagros reverse fault (MZRF)).
اين گسل بر اثر کوهزايى کاتانگايى، در اواخر پرکامبرين شکل گرفته و در شکلگيرى حوضة زاگرس و در تغييرات ساختارى،رخسارهاى، ريخت شناسي و لرزه اي طرفين خود مؤثر و کنترل کننده بوده است. اين روند، حد شمال خاوري سازند نمکي اينفرا کامبرين هرمز را مشخص مي سازد.
به باور بربريان (1981 و 1994) زمينلرزه هاي زير مي توانند بر اثر فعاليت اين سامانه گسلي رويداده باشند :
- زمينلرزه 5 ژانويه 1316 ميلادي گلپايگان با بزرگاي Mw=6.1 و شدت I0=VIII
- زمينلرزه 5 ژوئن 1853 ميلادي ايزدخواست با بزرگاي Mw=5.4 و شدت I0=VII
- زمينلرزه 11 ژوئن 1853 ميلادي با بزرگاي Mw=5.4 و شدت I0=VII
- زمينلرزه ژوئن 1865 ميلادي داريان با بزرگاي Mw=5.9 و شدت +I0=VII
- زمينلرزه 21 ژوئن 1965 ميلادي با بزرگاي Ms=5.0 و شدت I0=VI
- زمينلرزه 28 آگوست 1973 ميلادي با بزرگاي Ms=4.8 و شدت I0=VI
- زمينلرزه 11 نوامبر 1973 ميلادي با بزرگاي Ms=5.5 و شدت I0=VII
- زمينلرزه 6 سپتامبر 1975 ميلادي با بزرگاي Ms=6.1 و شدت I0=VIII
به اعتقاد يميني فرد و همکاران (2006) نمي توان هيچ فعاليت لرزه اي در ارتباط با فعاليت گسل معکوس اصلي زاگرس مشاهده کرد و به نظر نمي رسد که در حال حاضر اين گسل به عنوان يک روند جنباي مهم رفتار نمايد.
